Journal of Rescue Relief

en عوامل مؤثر بر رعایت بهداشت فردی در زائران اربعین کربلا Assessment of Knowledge, Attitude, and Practice (KAP) Regarding Personal Hygiene Among Iranian Arbaeen Pilgrims سایر موارد مرتبط با بحران، حوادث وامدادونجات Other matters related to crisis, disasters and rescue & relief پژوهشي Research article مقدمه: اربعین یکی از مناسبت‌های مذهبی شیعیان و دوره‌ای مهم در تاریخ شیعه است. محور اصلی زیارت اربعین، عمل زیارت است. با این حال، رعایت بهداشت فردی و تجزیه و تحلیل آن ضروری به نظر می رسد. لذا این پژوهش به دنبال پاسخ به این سوال اولیه است که چه عواملی در رعایت بهداشت فردی زائران اربعین کربلا موثر بوده است؟ روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش گردآوری داده ها از نوع پیمایشی است. جامعه آماری این تحقیق شامل کلیه زائران اربعین شرکت کننده در زیارت اربعین در سال 1391 می باشد که حجم نمونه 357 نفر می باشد. از آنجایی که آمار جمعیتی دقیقی از زائران کربلای معلی برای این پژوهش در دسترس نبود، از روش نمونه‌گیری در دسترس و غیراحتمالی استفاده شد. ابزار اندازه گیری پرسشنامه محقق ساخته بود. روایی محتوایی با CVR معادل 921/0 تأیید شد و پایایی پرسشنامه با استفاده از روش آلفای کرونباخ با 84/0 تأیید شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از بسته نرم افزاری SPSS استفاده شد. یافته ها: نتایج نشان داد که درصد کمی از زائران در جلسات مشاوره بهداشت فردی را رعایت می کردند. مهمترین مشکلات زائران در این مراسم خستگی مفرط، آسیب دیدگی و تاول پا، گرمازدگی و تعریق بوده است. همچنین بخش قابل توجهی از زائران به امکانات بهداشتی، درمانی و رفاهی دسترسی کافی و مناسب نداشتند. همچنین عوامل محیطی مانند گرد و غبار، باد، گرمای بیش از حد، وجود حشرات و حیوانات، ازدحام بیش از حد، سر و صدای مزاحم و دود سیگار نیز به عنوان عوامل زمینه‌ای مؤثر بر بهداشت فردی زائران و خدمات‌دهندگان در این مراسم شناسایی شده‌اند. همچنین نتایج نشان داد که نگرش زائران نسبت به رعایت بهداشت فردی در سطح متوسط، اما آگاهی و رفتار بهداشتی آنان در سطح متوسط بوده است. نتیجه گیری: بر اساس نتایج، علاوه بر افزایش سطح آگاهی زائران از بهداشت فردی، لازم است دسترسی زائران اربعین به امکانات بهداشتی، درمانی و رفاهی نیز به میزان کافی افزایش یابد. همچنین باید راهکارهای مناسبی برای کنترل عوامل محیطی اندیشیده شود چرا که در این مراسم نمی توان رابطه بین بهداشت فردی، بهداشت محیط و بهداشت عمومی را نادیده گرفت. با توجه به این عوامل می توان رفتار بهداشتی زائران را نسبت به رعایت بهداشت فردی بهبود بخشید.   <div style="text-align: justify;">INTRODUCTION: The Arbaeen pilgrimage is one of the largest annual mass gatherings worldwide, and its high crowd density, prolonged walking, and strained sanitation infrastructure increase the risk of communicable diseases. Personal hygiene is a low-cost preventive measure, yet data on pilgrims’ hygiene-related knowledge, attitudes, and practices (KAP) and on perceived barriers are limited. This study assessed KAP regarding personal hygiene among Iranian Arbaeen pilgrims and described the physical, environmental, and service-related barriers they reported. METHODS: This descriptive cross-sectional survey included 357 Iranian pilgrims who participated in the 2022 Arbaeen pilgrimage. Participants were recruited through IRCS pilgrim lists using convenience sampling (240 face-to-face and 117 telephone interviews). Data were collected using a researcher-developed 76-item questionnaire, including 15 items assessing knowledge (3), attitude (4), and practice (8) on a 5-point Likert scale. Content validity was assessed by 12 experts (mean CVR= 0.921), and internal consistency was acceptable (Cronbach’s α = 0.86). Scores were compared with the predefined desirable level of 4 using one-sample t-tests. Pearson’s correlation and independent-samples t-tests examined associations and subgroup differences. Data were analyzed using SPSS version 24. FINDINGS: The main health challenges reported by pilgrims were excessive fatigue (45.1%), foot injuries (28.6%), heat exhaustion (22.4%), and foot blisters (21.3%). Overcrowding (97.8%) and extreme heat (96.4%) were the most frequently reported environmental factors. Inadequate access to suitable water (59.9%), disinfectants (64.4%), and hygienic public toilets (only 13.5% rated them hygienic) were also reported. Although attitudes toward personal hygiene were favorable (mean=4.1), knowledge (3.3) and practices (3.2) were below the desirable level. Attitude was moderately correlated with practice (r=0.44, p<0.001), whereas knowledge was not. Only 21.8% had attended pre-travel hygiene training. CONCLUSION: Iranian pilgrims reported favorable hygiene attitudes but knowledge and practice below the study-defined desirable level, together with widespread perceived environmental and sanitation-related constraints. Because the design was cross-sectional, self-reported, and based on a convenience sample, these constraints should be regarded as potential contributors, not established causes, of the attitude–practice gap. Strengthening sanitation, water, and disinfection provision, together with context-specific pre-travel training, should be prioritized and evaluated in future studies.  </div> بهداشت فردی, زائران اربعین, عوامل محیطی, خدمات بهداشتی, رفتار بهداشتی Personal hygiene, Arbaeen, Knowledge, attitude, and practice, Mass gathering, Sanitation. 181 187 http://jorar.ir/browse.php?a_code=A-10-1075-2&slc_lang=en&sid=1 Azadeh Soleimaninejad آزاده سلیمانی نژاد asoleimaninejad@gmail.com 0009-0004-3768-4669 No Faculty of Entrepreneurship, University of Tehran, Tehran, Iran دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Dariush Jafarzadeh داریوش جعفرزاده 0000-0002-4865-2943 No Department of Health Economics, School of Management and Medical Informatics, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran گروه اقتصاد سلامت، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران Nahid SariKhani ناهید ساری‌خانی ahona_s_16@yo.com 0000-0001-9233-5649 Yes Research Center for Health Management in Mass Gathering, IRCS, Tehran, Iran مرکز تحقیقات تاب‌آوری در حوادث و بلایا. جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران. تهران – ایران.