fa ریز پهنه آسیب پذیری شهرها در مقابل خطر سیلاب (نمونه موردی :شهر تبریز) اپیدمی در بحران ها Epidemic in Crisis مطالعه موردی Case Study <span style="font-family:2 titr;"><span style="font-size:12.0pt;">مقدمه</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: وقوع سیلاب و طغیان رودخانه یکی از فراوان‌ترین و مهم‌ترین مخاطرات محیطی است که می‌تواند به خسارت شدیدی از قبیل مرگ‌ومیر منجر شود و آثار اقتصادی و اجتماعی طولانی مدتی را بر جای گذارد و حتی ممکن است باعث تخریب املاک، ایجاد اخلال در نظام ارتباطی و شستن زمین‌های کشاورزی شود. قرار گرفتن &nbsp;شهر تبریز در حوزۀ آبریز دریاچۀ ارومیه، موقعیت دشتی آن و عبور دو رودخانۀ اصلی آجی و قوری‌چای از بافت شهر باعث شد که بارها سیلاب‌های ویرانگر در آن رخ دهد و ویرانی‌های زیادی بر جای بماند.</span></span><br> <span style="font-family:2 titr;"><span style="font-size:12.0pt;">روش</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: این تحقیق با رویکردی توصیفی-تحلیلی درصدد توصیف شرایط جغرافیایی شهر تبریز و تحلیل نحوۀ رفتار آن در مقابل سیلاب‌های شهری است. برای ارزش‌گذاری معیار‌های تحقیق از مدل تاپسیس‌- فازی و نرم‌افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">ARCGIS10.5</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">استفاده</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">شده است.</span></span><br> <span style="font-family:2 titr;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته‌ها</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: پس از بررسی ادبیات تحقیق و مطالعات انجام شده در این زمینه، 5 معیار به عنوان معیار‌‌های اصلی تحقیق انتخاب شد. سپس با استفاده از مدل تاپسیس- فازی فاصله از ایده‌آل‌‌های مثبت و منفی برای معیار‌ها تعیین و در نهایت طبقه‌بندی مکانی معیار‌ها با استخراج نقشه هریک از معیار‌ها انجام شد.</span></span><br> <span style="font-family:2 titr;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه‌گیری</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: بر اساس نقشۀ نهایی که نشان‌دهندۀ پهنه‌های آسیب‌پذیر شهر تبریز در مقابل خطر سیلاب است، 6 درصد محدودۀ شهر در پهنۀ خطر بسیار بالاست که این مساحت، جمعیتی بالغ بر 91277 نفر را در خود جای داده است. با احتساب محدوده‌های خطر بسیار بالا تا متوسط می‌توان گفت 33 درصد از محدودۀ شهر یعنی 46 درصد از جمعیت شهر در معرض خطر سیلاب قرار دارند که این مطلب نشان می‌دهد نواحی با خطر بالای سیلاب مراکز تجمع جمعیتی و مناطق پرتراکم شهر هستند.</span></span> <p></p> <div dir="ltr" style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><strong>Introduction</strong>: Flooding and floodwater is one of the most important environmental hazards that can lead to severe damage such as mortality and have long-term economic and social impacts. It may even damage the property, disrupt the communication system, and wash agricultural land. Tabriz city placement in Lake Urmia basin, its plain position, and passage of two main rivers of Aji Chay and Quri Chay from the city has caused many destructive floods to take place and left great deal of ruin.<br> <strong>Method</strong>: This research aims to explain the geographical situation of Tabriz city and analyze its action against urban floods with a descriptive-analytical approach. ARCGIS 10.5 and Topsis-fuzzy model is used to evaluate the research criteria.<br> <strong>Findings</strong>: After reviewing the research literature and the related studies, five criteria were selected as the main criteria of the research. Then, the distance between positive and negative ideals for the criteria was determined by using Topsis-fuzzy model; finally, the spatial classification of criteria was extracted by mapping each of the criteria.<br> <strong>Conclusion</strong>: According to the final map, that shows the vulnerable areas of Tabriz city against flood risk, 6% of the city&#39;s area with a population of about 91277 people is in very high-risk zone. Considering very high to medium risk areas, 33 percent of the city&#39;s urban area, about 46 percent of the city&#39;s population are at risk of flood. This indicates that flood-prone areas are crowded and populated areas of the city.</span></span></div> پهنه‌بندی سیلاب, تبریز, تاپسیس-فازی, GIS Flood zoning, Tabriz, Topsis-fuzzy, GIS 33 44 http://jorar.ir/browse.php?a_code=A-10-198-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Hassan Yazdani محمد حسن یزدانی m_yazdani uma.ac.ir 100319475328460014165 100319475328460014165 No Associate Professor, Department of Geography, Ardabil Research University, Ardabil, Iran دانشگاه محققی اردبیلی Masoumeh Ghasemi معصومه قاسمی ghasemi.m6@gmail.com 100319475328460014166 100319475328460014166 No Associate Professor, Department of Geography, Ardabil Research University, Ardabil, Iran دانشگاه محققی اردبیلی Mohammad Ali Saleki Maleki محمدعلی سالکی ملکی salekimaleki@gmail.com 100319475328460014167 100319475328460014167 Yes Associate Professor, Department of Geography, Ardabil Research University, Ardabil, Iran دانشگاه تبریز