fa ارزیابی تاب آوری اجتماعی و اقتصادی در برابر زلزله (نمونه موردی بجنورد) اپیدمی در بحران ها Epidemic in Crisis پژوهشي Research article <strong><span style="font-family:2 titr;"><span style="font-size:12.0pt;">مقدمه</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> مدیریت بلایای طبیعی نیازمند شناخت ماهیت، ارزیابی‌های دقیق، برنامه‌ریزی و سپس ارائه راه‌کار مناسب می‌باشد. امروزه اکثر برنامه‌ریزی‌های صورت‌گرفته در زمینه مدیریت زلزله به بازه زمانی حین و بعد از وقوع بحران محدود شده است و کمتر به برنامه‌ریزی‌های پیش از وقوع زلزله توجه می‌شود. از میان برنامه‌های کاهش مخاطرات<span style="color:black;"> می‌توان تاب‌آوری را برنامه‌ای دقیق‌تر وموفق‌تر به دلیل توجه آن به ابعاد اجتماعی و اقتصادی از دیگر ابعاد قابل‌ارزیابی یک شهر دانست. طبق آیین‌نامه طراحی ساختمان، شهر بجنورد واقع در استان خراسان شمالی جزء شهرهایی با آسیب‌پذیری زیاد می‌باشد و همچنین پیشینه شهر نشان می‌دهد که درطول سالیان شاهد زمین‌لرزه‌های گسترده‌ای بوده است. هدف از انتخاب پژوهش ارزیابی میزان تاب‌آوری معیارهای اجتماعی و اقتصادی شهر بجنورد و نیز شناسایی ضعف‌های زیرمعیارهای مورد ارزیابی در پژوهش می‌باشد. </span></span></span><br> <strong><span style="font-family:2 titr;"><span style="font-size:12.0pt;">روش</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">:</span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر شیوه انجام، توصیفی- تحلیلی است؛ بدین صورت که با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای همه تعاریف و معیارهای مورد ارزیابی مناسب شهر بجنورد استخراج گردید، سپس در روش میدانی میزان تاب‌آوری شهر با استفاده از روش سلسله</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">‌مراتبی و </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">SPSS</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> سنجیده شد. در پایان برای سنجیدن معناداری میان تاب‌آوری شهر و پایداری، با استفاده از روش همبستگی پیرسون میزان معناداری در معیارهای اجتماعی و اقتصادی ارزیابی شد. </span></span></span><br> <strong><span style="font-family:2 titr;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته‌ها</span></span></strong>: <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد شهر بجنورد با وجود 3 منطقه موجود، میانگین تاب‌آوری اجتماعی در مناطق1، 2 و مهر به ترتیب 03/89 درصد ، 04/87 درصد، 53/86 درصد و در کل شهر 67/87 درصد می‌باشد؛ همچنین میانگین تاب‌آوری اقتصادی در مناطق1، 2 و مهر به ترتیب مساوی است با 31/49 درصد ، 69/47 درصد ، 59/39 درصد و در کل شهر 50/45 درصد می‌باشد. </span></span><br> <strong><span style="font-family:2 titr;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه‌گیری</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: نتایج نشان می‌دهد شهر بجنورد با ضریب همبستگی در معیار اجتماعی 020/0- با</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Sig</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">936/0 فاقد معناداری و در معیار اقتصادی با ضریب همبستگی 632/0 با </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Sig</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">05/0 دارای معناداری می‌باشد. </span></span><br> &nbsp; <strong>Background</strong>: Management of natural disasters requires understanding the nature, precise assessments, planning, also providing the right solutions. Today, most earthquake management programs refer to the period during and after the crisis and less attention is paid to pre-earthquake planning.&nbsp;However, resilience can be considered as more accurate among risk reduction programs and measurable dimensions due to its attention to the socioeconomic dimensions of a city. According to the building code, Bojnord city that is located in north Khorasan province is one of the most vulnerable cities and there have been many extensive earthquakes over the years based on the city history. The aim of this research is to measure the level of resilience of socioeconomic dimensions and to identify the weaknesses of the evaluated sub-criteria.<br> <strong>Method:</strong> In this descriptive-analytical and applied research, all appropriate evaluation criteria and definitions of Bojnord city was extracted by using library studies. Then by field method, the level of resilience is measured based on analytical hierarchy process and SPSS. Finally, the significance level is evaluated in socioeconomic criteria in order to measure meaningfulness between city resilience and sustainability using Pearson correlation method.<br> <strong>Findings:</strong> According to these results, in Bojnord city with three available regions the social resilience mean &nbsp;were 89.03%, 87.04 % and 86.53 % respectively in districts1, 2 and Mehr area and 87.67% for the city. In addition, the economical resilience mean of area 1, 2 and Mehr equal were 49.31%, 47.69% and 39.59 % and 45.50 % in the whole city.<br> <strong>Conclusion: </strong>The results show that Bojnord city with the correlation coefficient value equal to -0/020 and 0.936 sig has no significance in social criteria also it is significant in economic criteria (0.632 with 0.005 sig).<br> &nbsp; تاب‌آوری اجتماعی, تاب‌آوری اقتصادی, زلزله, بجنورد social resilience, economic resilience, earthquake, Bojnord 15 26 http://jorar.ir/browse.php?a_code=A-10-140-1&slc_lang=fa&sid=1 naghmeh jafarian نغمه جعفریان naghmehja25@gmail.com 10031947532846002988 10031947532846002988 Yes - ، مؤسسه آموزش عالی خاوران، مشهد، ایران Hossein hataminejad حسین حاتمی نژاد hataminejad@ut.ac.ir 10031947532846002989 10031947532846002989 No - دانشگاه تهران Mohammad Reza Mabhut محمدرضا مبهوت rmabhoot@yahoo.com 10031947532846002990 10031947532846002990 No - مؤسسه آموزش عالی خاوران، مشهد، ایران