fa تدوین شاخص تاب‌آوری شهری در مقابل زلزله اپیدمی در بحران ها Epidemic in Crisis پژوهشي Research article <strong><span style="font-family:2 titr;"><span style="font-size:12.0pt;">مقدمه</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> مطالعۀ تاب‌آوری شهرها در مقابل زلزله از الزامات برنامه</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ریزی کاهش خسارات جانی و مالی زلزله در شهرهاست. تاب‌آوری تعاریف گوناگونی دارد و مدل جامع به منظور محاسبه کمّی آن وجود ندارد. ازاین‌رو یکی از اهداف این مقاله ارائه شاخصی کمّی برای تاب‌آوری است.</span></span><strong><span style="font-family:tahoma,sans-serif;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span></strong><br> <strong><span style="font-family:2 titr;"><span style="font-size:12.0pt;">روش</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> ابتدا با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و اخذ نظر خبرگان، ابعاد و شاخص‌های مؤثر در تاب‌آوری شهر‌ها در مقابل زلزله استخراج شد. سپس با استفاده از نظر خبرگان و روش مقایسۀ زوجی، وزن هر یک از ابعاد و شاخص‌ها معین گردید و در پایان شاخص تاب‌آوری معرفی شد.</span></span><br> <strong><span style="font-family:2 titr;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته‌ها</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">:</span></span></strong> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در این مقاله ضمن معرفی اجمالی تعاریف بلایا و تاب‌آوری، ابعاد و شاخص‌های به‌دست آمده از مطالعات پیشین و نظرات خبرگان معرفی گردید. این ابعاد و شاخص‌ها معرف عوامل تأثیرگذار بر تاب‌آوری شهری در برابر زلزله هستند. بر این اساس، بُعد کالبد که معرف ساختار شهر است، بیشترین سهم و پس از آن بُعد امنیت، مهم‌ترین عامل در تاب‌آوری شهر است. در رابطه با شاخص‌ها نیز شاخص &laquo;نسبت ارتفاع ساختمان به عرض معبر&raquo; بیشترین تأثیر را از نظر کارشناسان بر تاب‌آوری شهری در مقابل زلزله داشته است. به نسبت دیگر شاخص‌ها، تعداد طبقات ساختمانی تأثیر اندکی دارد، زیرا درصورت ساخت با استفاده از سازۀ مناسب، وجود فضای کافی در معبر و دسترسی مناسب به معابر، تعداد طبقات ساختمانی اهمیت چندانی در بروز آسیب‌پذیری ندارد. </span></span><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span></strong><br> <strong><span style="font-family:2 titr;"><span style="font-size:12.0pt;">بحث و نتیجه‌گیری</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> شاخص معرفی‌شده برای شهرهای مختلف و همچنین استراتژی‌های مختلف مقاوم‌سازی و افزایش تاب‌آوری قابل محاسبه است و این امکان را فراهم می‌کنند تا استراتژی بهینه از نظر افزایش تاب‌آوری انتخاب شود. همچنین برنامه‌ریزان و تصمیم‌سازان این امکان را دارند تا اثر بخش‌های گوناگون را در تاب‌آوری شهر یا منطقۀ مورد مطالعه مشاهده کنند.</span></span><br> &nbsp; <strong>Introduction</strong><strong>:</strong> The study of cities resilience against earthquakes is one of the requirements for planning to reduce damages, fatalities, and financial losses due to earthquakes. Resilience has many definitions and there is no a comprehensive model for calculating; Therefore, this paper aims to provide a quantitative indicator for resilience.<br> <strong>Method</strong>: First, effective indicators and dimensions in resilience of cities against earthquake were extracted by using library studies and obtaining experts opinions. Then, the weight of each dimension and indicator was determined based on expert judgment and paired comparison method and finally, the resilience index was introduced.<br> <strong>Findings</strong>: In this paper, while introducing a summary of disaster definitions and resilience, the dimensions and indices obtained from previous studies and expert opinions were introduced. These dimensions and indicators represent the factors influencing urban resilience against earthquakes. Accordingly, the urban fabric dimension, which represents the city structure, plays a major role in the resilience of the city against earthquakes, after which the security dimension is the most important factor in resilience of the city. Regarding the indexes, in the physical dimension, the &quot;building height / passage width ratio&quot; index has the most impact on the resilience of the earthquake against the earthquake in experts&rsquo; opinions. The number of building floors has little impact and does not matter much about vulnerability in case of using proper structure, sufficient space, and easy access to the passages.<br> <strong>Conclusion</strong>: The results show that the introduced index for different cities, as well as various strategies for retrofitting and increasing resilience can be calculated and make it possible to choose an optimal strategy for increasing resilience. It is also possible for planners and decision makers to observe the effects of different sections on the resilience of the city or region under study.<br> &nbsp; تاب‌آوری, زلزله, شاخص, ابعاد : resilience, earthquake, index, dimensions 80 86 http://jorar.ir/browse.php?a_code=A-10-292-1&slc_lang=fa&sid=1 Mostafa Behzadfar مصطفی بهزادفر behzadfar@iust.ac.ir 10031947532846008677 10031947532846008677 No Professor, Department of Urban Planning, Faculty of Architecture and Urban Planning, University of Science and Technology, Tehran, Iran . استاد گروه شهرسازی، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران Babak Omidvar بابک امیدوار bomidvar@ut.ac.ir 10031947532846008678 10031947532846008678 No University of Tehran . دانشیار گروه مهندسی محیط‌زیست، دانشکدۀ محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران Reza Ghasemi رضا قاسمی rghasemi@ut.ac.ir 10031947532846008679 10031947532846008679 Yes Researcher, PhD in Urban Planning, University of Science and Technology, Tehran, Iran پژوهشگر، دکترای شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران Mohammad Bagher Ghalibaf محمد باقر قالیباف 10031947532846008680 10031947532846008680 No دانشیار گروه جغرافیایی سیاسی، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران