fa تحلیل و ارزیابی عوامل آسیب‌پذیری شهر در ‌برابر زلزله - نمونه موردی : منطقه 4 تهران حمایت روانی در سوانح Psychological support in disasters پژوهشي Research article <p style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(34, 34, 34); font-family: Arial, Verdana, sans-serif; font-size: 12px;">تحلیل و ارزیابی عوامل آسیب‌پذیری شهر در ‌برابر زلزله - نمونه موردی : منطقه 4 تهران</span><br style="color: rgb(34, 34, 34); font-family: Arial, Verdana, sans-serif; font-size: 12px;" > <span style="color: rgb(34, 34, 34); font-family: Arial, Verdana, sans-serif; font-size: 12px;">چکیده</span><br style="color: rgb(34, 34, 34); font-family: Arial, Verdana, sans-serif; font-size: 12px;" > <span style="color: rgb(34, 34, 34); font-family: Arial, Verdana, sans-serif; font-size: 12px;">مقدمه: امروزه در نگرش‌های نوین برنامه‌ریزی مدیریت بحران&rlm;، مدیریت ریسک بحران به عنوان نگرش برتر مورد توجه است. در این نگرش، رویکرد به زلزله از خطر، به آسیب‌پذیری و از واکنش، به پیش کنش و از یک پدیده یک بعدی، به یک مقوله همه جانبه تغییر یافته است. از این رو در بررسی و تصمیم‌گیری درخصوص مسائل همه‌جانبه‌ای همچون زلزله که پیامدهای آن تمام جوانب شهر را در برمی‌گیرد، لازم است مجموعه‌ای از عوامل با در نظر گرفتن اهمیت هر یک از آنها لحاظ شوند. با توجه به این موضوع در این پژوهش، رویکرد تحلیل چند عاملی مورد توجه قرار گرفته است.</span><br style="color: rgb(34, 34, 34); font-family: Arial, Verdana, sans-serif; font-size: 12px;" > <span style="color: rgb(34, 34, 34); font-family: Arial, Verdana, sans-serif; font-size: 12px;">روش‌ها: در این تحقیق به تحلیل ارتباط بین شاخص‌های برنامه‌ریزی شهری با عوامل مؤثر در آسیب پذیری در برابر زلزله برای منطقه 4 تهران پرداخته می‌شود. برای رسیدن به این منظور از مدل تحلیلی فرایند سلسله مراتبی به عنوان مدل اصلی استفاده شده است. همچنین قابلیت‌ها و تکنیک‌های تحلیلی نرم‌افزار GIS مانند همپوشانی لایه‌ها مورد استفاده قرار گرفته است.</span><br style="color: rgb(34, 34, 34); font-family: Arial, Verdana, sans-serif; font-size: 12px;" > <span style="color: rgb(34, 34, 34); font-family: Arial, Verdana, sans-serif; font-size: 12px;">یافته‌ها: علاوه بر تأثیر عوامل کالبدی و محیطی، شاخص‌های مدیریت بحران نظیر وجود اماکن اسکان موقت و نزدیکی به ایستگاه‌های آتش‌نشانی هم در آسیب پذیری شهر در برابر زلزله مؤثر بوده است. درضمن تأثیر‌گذاری عوامل اجتماعی و اقتصادی از جمله تراکم خالص مسکونی، تراکم جمعیتی و دسترسی به زیرساخت‌های شهری را هم نمی‌توان انکار کرد.</span><br style="color: rgb(34, 34, 34); font-family: Arial, Verdana, sans-serif; font-size: 12px;" > <span style="color: rgb(34, 34, 34); font-family: Arial, Verdana, sans-serif; font-size: 12px;">نتیجه‌گیری: این پژوهش نشان داد که علاوه بر عوامل محیطی (زمین ساختی) یا کالبدی، عوامل دیگری هم مانند عوامل اجتماعی و اقتصادی در افزایش خسارات ناشی از زلزله تأثیر دارند.</span><br style="color: rgb(34, 34, 34); font-family: Arial, Verdana, sans-serif; font-size: 12px;" > <span style="color: rgb(34, 34, 34); font-family: Arial, Verdana, sans-serif; font-size: 12px;">کلمات کلیدی: آسیب‌پذیری شهری، زلزله، فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، مدیریت بحران، منطقه 4 تهران.</span></p> <strong>Introduction</strong>: It is necessary to consider and to analyze a set of key factors with effective performance due to review and decision-making about important and comprehensive issues such as earthquake which involves all aspects of the city. So, Analytic Hierarchy Process (AHP) model was used in this study.<span dir="RTL"></span><br> <strong>Methods</strong>: This study analyzed the relationship between urban planning criteria and effective factors in earthquake vulnerability in Tehran district 4. To achieve this purpose, the Analytic Hierarchy Process (AHP) as the original model and GIS as overlapping layers were used in this study.<span dir="RTL"></span><br> <strong>Findings</strong>: In addition to the impact of physical and environmental factors, crisis management factors such as temporary housing and proximity to the fire stations have been effective in causing vulnerability of the city against earthquake. Additionally, social and economic factors had influence on the vulnerability of the city including net residential density, population density, and access to urban infrastructures.<span dir="RTL"></span><br> <strong>Conclusion</strong>: According to this study, besides environmental (tectonic) or physical factors, other factors such as social and economic increased earthquake damage. آسیب‌پذیری شهری, زلزله, فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP), مدیریت بحران, منطقه 4 تهران urban vulnerability, earthquake, Analytic Hierarchy Process (AHP), crisis management, district 4 of Tehran 0 0 http://jorar.ir/browse.php?a_code=A-10-1-51&slc_lang=fa&sid=1 Ali Zangi Abadi علی زنگی آبادی 10031947532846008994 10031947532846008994 No Associate Professor of Geography and Urban Planning, Department of Geography, University of Isfahan, Iran Hammidreza Varesi حمیدرضا وارثی 10031947532846008995 10031947532846008995 No Hossein Derakhshan حسین‌‌ درخشان 10031947532846008996 10031947532846008996 Yes PhD student of Geography and Urban Planning, Department of Geography, University of Isfahan, Isfahan, Iran