Journal of Rescue Relief

en بررسی نقش هلال احمر در مدیریت پناهگاه‌ها و حمایت روانی اجتماعی از آسیب‌دیدگان بحران‌ها (مطالعه موردی استان‌های کرمانشاه، سیستان و بلوچستان، خوزستان، گلستان و لرستان) The Role of the Iranian Red Crescent Society in Shelter Management and Psychosocial Support for Disaster-Affected Individuals: Evidence from Kermanshah, Sistan and Baluchistan, Khuzestan, Golestan, and Lorestan Provinces سایر موارد مرتبط با بحران، حوادث وامدادونجات Other matters related to crisis, disasters and rescue & relief پژوهشي Research article <div style="text-align: justify;">زمینه: جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با بلایای طبیعی، علاوه بر امدادرسانی فوری، نقش مهمی در مدیریت پناهگاه‌ها و ارائه حمایت روانی‌ـ‌اجتماعی (MHPSS) به بازماندگان ایفا می‌کند. این پژوهش با هدف بررسی نقش جمعیت هلال‌احمر در مدیریت پناهگاه‌ها و ارائه حمایت روانی‌ـ‌اجتماعی به بازماندگان بلایای طبیعی، از جمله زلزله ۱۳۹۶ سرپل‌ذهاب (استان کرمانشاه) و سیل‌های سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۱ در استان‌های سیستان و بلوچستان، خوزستان، گلستان و لرستان، انجام شد. مواد و روش‌ها: این مطالعه از نوع نیمه‌آزمایشی با طراحی پیش‌آزمون–پس‌آزمون و گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل ۸۰ نفر بازمانده بلایای طبیعی اخیر در استان‌های کرمانشاه، سیستان و بلوچستان، خوزستان، گلستان و لرستان بود که به روش تصادفی طبقه‌ای انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۴۰ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایشی تحت مداخلات روانی‌ـ‌اجتماعی شامل آموزش کمک‌های اولیه روان‌شناختی، مهارت‌های مدیریت استرس، تکنیک‌های آرام‌سازی و تقویت تاب‌آوری قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های معتبر سلامت روان (GHQ-28)، تاب‌آوری (CD-RISC) و پرسشنامه محقق‌ساخته مدیریت پناهگاه و حمایت روانی-اجتماعی جمع‌آوری و با تحلیل کوواریانس (ANCOVA) تجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها: نشان داد که مداخلات روانی‌ـ‌اجتماعی هلال‌احمر موجب بهبود معنی‌دار سلامت روان، افزایش تاب‌آوری و ارتقای توانمندی مدیریت پناهگاه بازماندگان بلایای طبیعی شد (P < 0/001). در استان کرمانشاه، آموزش‌ها بیشترین اثر را بر کاهش اضطراب دانش‌آموزان و خانواده‌ها داشت، در حالی که در استان‌های سیستان و بلوچستان و خوزستان، تاب‌آوری بزرگسالان تحت تأثیر مداخلات قرار گرفت. اثر مداخله بر حمایت روانی-اجتماعی کودکان زیر ۱۵ سال کمتر و غیرمعنادار بود نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که مداخلات روانی‌ـ‌اجتماعی و مدیریت نظام‌مند پناهگاه‌ها توسط جمعیت هلال‌احمر، فشار روانی بازماندگان بلایا را کاهش داده و تاب‌آوری و توانمندی آنان در مدیریت پناهگاه‌ها را بهبود می‌بخشد. به‌طور خاص، در استان کرمانشاه، آموزش‌های روانی‌ـ‌اجتماعی موجب کاهش قابل توجه اضطراب دانش‌آموزان و خانواده‌ها شد، در حالی که در استان‌های سیستان و بلوچستان و خوزستان، تاب‌آوری بزرگسالان بیشترین بهره را از مداخلات برد. با این حال، اثر مداخله بر حمایت روانی-اجتماعی کودکان زیر ۱۵ سال کمتر و غیرمعنادار بود که ضرورت طراحی برنامه‌های اختصاصی و بازی‌محور برای کودکان را برجسته می‌کند. همچنین استمرار و پیوستگی خدمات روانی-ـ‌اجتماعی به‌عنوان عاملی کلیدی برای بهبود نتایج بلندمدت توصیه می‌شود. این یافته‌ها اهمیت ترکیب مداخلات عملی و روانی را در کاهش پیامدهای روانی و اجتماعی بحران‌ها تأکید می‌کنند.</div> <div style="text-align: justify;">INTRODUCTION:This study aimed to investigate the role of the Iranian Red Crescent Society (IRCS) in shelter management and the provision of psychosocial support to survivors of natural disasters, including the 2017 Sarpol-e Zahab earthquake (Kermanshah province) and the floods occurring between 2019 and 2022 in Sistan and Baluchistan, Khuzestan, Golestan, and Lorestan provinces. METHODS: This quasi-experimental study employed a pretest–posttest control group design and was conducted among 80 disaster survivors supported by the IRCS in Kermanshah, Sistan and Baluchistan, Khuzestan, Golestan, and Lorestan provinces. Participants were randomly assigned to experimental and control groups. The experimental group received psychosocial interventions, including psychological first aid training, stress management skills, relaxation techniques, and resilience-building activities, while the control group did not receive any structured intervention during the study period. Data were collected using the General Health Questionnaire (GHQ-28), the Connor–Davidson Resilience Scale (CD-RISC), and a researcher-developed questionnaire on shelter management and psychosocial support. Data were analyzed using analysis of covariance (ANCOVA). FINDINGS: The findings indicated that IRCS psychosocial interventions significantly improved mental health, increased resilience, and enhanced shelter management capacity among participants. Provincial analysis showed that the intervention had the greatest effect in Kermanshah province, particularly in reducing anxiety among children and families. In Sistan and Baluchistan and Khuzestan provinces, a significant improvement in adult resilience was observed. However, the effect of the intervention on psychosocial outcomes among children under 15 years of age was smaller and not statistically significant. CONCLUSION: The results suggest that psychosocial interventions and structured shelter management by the IRCS can reduce psychological distress and improve resilience and coping capacity among disaster survivors and also highlight the importance of integrating psychosocial support with operational disaster response services. Continuous provision of psychosocial services is recommended as a key strategy for improving long-term recovery outcomes and strengthening community resilience in disaster settings. </div> جمعیت هلال‌احمر, مدیریت پناهگاه, حمایت روانی‌ـ‌اجتماعی, تاب‌آوری, بلایای طبیعی Iranian Red Crescent Society (IRCS), Shelter management, Psychosocial support, Resilience, Natural disasters. 38 44 http://jorar.ir/browse.php?a_code=A-10-1687-1&slc_lang=en&sid=1 Hojatollah Khalili Dehkalbali Hojatollah Khalili Dehkalbali h00798469@gmail.com 100319475328460014961 0009-0008-1848-6711 Yes BSc in Psychology, Department of Psychology, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Isfahan, Iran BA in Psychology, Islamic Azad University, Najafabad Branch, Isfahan, Iran Javad Khalili Javad Khalili 100319475328460014962 100319475328460014962 No BA in Psychology, Islamic Azad University, Najafabad Branch, Isfahan, Iran BA in Psychology, Islamic Azad University, Najafabad Branch, Isfahan, Iran Majid Nemati Majid Nemati 100319475328460014963 100319475328460014963 No BA in Psychology, Islamic Azad University, Najafabad Branch, Isfahan, Iran BA in Psychology, Islamic Azad University, Najafabad Branch, Isfahan, Iran Azar Abedini NajafAbadi Azar Abedini NajafAbadi 100319475328460014964 100319475328460014964 No Morteza Sharifi Varposhti Morteza Sharifi 100319475328460014965 0009-0006-7025-5772 No BA in Psychology, Islamic Azad University, Najafabad Branch, Isfahan, Iran BA in Psychology, Islamic Azad University, Najafabad Branch, Isfahan, Iran