Journal of Rescue Relief

en بررسی استرس شغلی و عوامل مرتبط با آن در نجاتگران جمعیت هلال احمر استان مرکزی Occupational Stress and Its Determinants among Red Crescent Society Rescuers in Markazi Province, Iran سایر موارد مرتبط با بحران، حوادث وامدادونجات Other matters related to crisis, disasters and rescue & relief پژوهشي Research article مقدمه و هدف:  نجاتگران شاغل در پایگاه‌های امداد و نجات بین‌جاده‌ای به‌واسطه ماهیت بحرانی مأموریت‌ها و مواجهه مستمر با صحنه‌های تروماتیک، در معرض سطوح بالایی از استرس شغلی قرار دارند. با این حال، اطلاعات نظام‌مندی در خصوص وضعیت سلامت روان این گروه حیاتی در نظام سلامت ایران، به‌ویژه در استان مرکزی، در دسترس نیست. این مطالعه با هدف تعیین فراوانی استرس شغلی، شناسایی ابعاد غالب آن و تحلیل ارتباط میان ویژگی‌های دموگرافیک با استرس شغلی در نجاتگران کادر جمعیت هلال احمر استان مرکزی انجام شد. روش تحقیق: این مطالعه توصیفی-تحلیلی از نوع مقطعی بر روی 327 نفر از نجاتگران مرد شاغل در پایگاه‌های بین‌جاده‌ای استان مرکزی در سال ۱۴۰۴ انجام شد. نمونه‌ها به روش تصادفی طبقه‌ای متناسب با حجم انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه استاندارد استرس شغلی فیلیپ ال. رایس (۵۷ گویه در سه بُعد روابط بین فردی، شرایط فیزیکی محیط کار و علایق شغلی) و فرم مشخصات دموگرافیک بود. پایایی ابزار با ضریب آلفای کرونباخ ۰.۸۹ تأیید شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون‌های تی مستقل، تحلیل واریانس یک‌طرفه و رگرسیون خطی چندگانه در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۸ انجام گردید. یافته‌ها: میانگین نمره کل استرس شغلی ۱۸۷.۴ ± ۲۶.۸ (از حداکثر ۲۸۵) به‌دست آمد که در سطح «بالا» طبقه‌بندی می‌شود. بُعد «روابط بین فردی» (۹۲.۱ ± ۱۴.۵) و «شرایط فیزیکی محیط کار» (۷۱.۸ ± ۱۱.۲) بالاترین میانگین نمرات را داشتند. نجاتگران متأهل به‌طور معناداری استرس شغلی بیشتری نسبت به همتایان مجرد خود تجربه می‌کردند (۱۹۲.۵ ± ۲۴.۱ در مقابل ۱۷۰.۳ ± ۲۸.۹؛p < 0.001). همچنین استرس شغلی در گروه‌های با سابقه کار بیش از ۲۰ سال نسبت به گروه‌های کم‌سابقه‌تر به‌طور معناداری بالاتر بود (p < 0.01). تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که وضعیت تأهل (β = 0.35) و سابقه کار (β = 0.28) به‌طور معناداری قادر به پیش‌بینی ۲۴٪ از واریانس استرس شغلی هستند (R² = 0.24). نتیجه‌گیری: شیوع استرس شغلی بالا در میان نجاتگران هلال احمر استان مرکزی یک هشدار جدی برای نظام مدیریت سلامت سازمانی است. تأهل و سابقه کار بالا به عنوان دو عامل خطر کلیدی شناسایی شدند. طراحی و اجرای مداخلات روان‌شناختی هدفمند (به‌ویژه برای نجاتگران متأهل و با سابقه بالا) از جمله آموزش مدیریت استرس، مشاوره خانواده و تعدیل برنامه شیفتی، برای کاهش عوارض بلندمدت استرس شغلی و حفظ کارایی این نیروهای عملیاتی ضروری به نظر می‌رسد. <div dir="ltr" style="text-align: justify;">INTRODUCTION: Roadside rescuers are exposed to high levels of occupational stress due to the critical nature of their missions and their continual exposure to traumatic events. However, empirical evidence regarding the status of occupational stress among this workforce in Iran—particularly at the provincial level—remains limited. Therefore, this study aimed to assess the level of occupational stress, identify its dominant dimensions, and examine the role of socio-demographic variables in predicting occupational stress among Red Crescent Society (RCS) rescuers in Markazi province. METHODS: This cross-sectional descriptive–correlational study was conducted on 327 rescuers working in road-based rescue stations in Markazi province in 2025. Participants were selected using proportionate stratified random sampling. Data were collected using the standardized Philip L. Rice Occupational Stress Questionnaire (57 items across three dimensions: interpersonal relations, physical working conditions, and job interests) and a demographic information form. Instrument reliability was confirmed using Cronbach’s alpha coefficient (0.89). Data were analyzed using independent t-tests, one-way ANOVA, and multiple linear regression. FINDINGS: The mean total occupational stress score was 187.4 ± 26.8 out of 285 (65.7%), which was classified as high based on quartile distribution. Among the dimensions, interpersonal relations (92.1±14.5) and physical working conditions (71.8 ± 12.1) were at a high level, while job interests (27.8±4.2) were at a moderate level. Also, married rescuers experienced significantly higher stress than single participants (192.5 ± 24.1 vs. 170.3 ± 28.9, p<0.001). In addition, participants with more than 20 years of work experience reported significantly higher stress levels compared with other groups (p<0.01). Multiple linear regression analysis showed that marital status (β=0.35) and work experience (β=0.28) together explained 24% of the variance in occupational stress (R² = 0.24, p<0.001) CONCLUSION: The findings indicate that the high level of occupational stress among RCS rescuers in Markazi province represents a significant occupational health challenge. Marital status and longer work experience were identified as key factors associated with increased occupational stress. Accordingly, the design and implementation of targeted psychological interventions—particularly for married and highly experienced rescuers—including stress management training, family-centered counseling services, and shift schedule optimization, may help reduce long-term stress consequences and improve the performance and sustainability of these operational personnel.</div> استرس, استرس شغلی, نجاتگران, جمعیت هلال احمر Occupational stress, Rescuers, Red Crescent Society (RCS), Work experience. 81 89 http://jorar.ir/browse.php?a_code=A-10-744-4&slc_lang=en&sid=1 Mohsen Khorram محسن خرم mohsenkhorram@ut.ac.ir 100319475328460014847 100319475328460014847 No University of Tehran دانشگاه تهران Saeed Givehchi سعید گیوه چی givehchi@ut.ac.ir 100319475328460014848 100319475328460014848 Yes Associate Professor, Faculty of Environment, College of Engineering, University of Tehran, Tehran, Iran Associate Professor, Faculty of Environment, College of Engineering, University of Tehran, Tehran, Iran Ghasem Mehrabadi قاسم مهرآبادی - 100319475328460014849 100319475328460014849 No Associate Professor, Faculty of Environment, College of Engineering, University of Tehran, Tehran, Iran هلال احمر Seyed Loghman Hosseini سیدلقمان حسینی - 100319475328460014850 100319475328460014850 No Red Crescent Society هلال احمر Ehahe Nebton الهه نبتون - 100319475328460014851 100319475328460014851 No Red Crescent Society هلال احمر