en پارادوکس درون شهری/برون شهری در ایمنی جاده‌های ایران: تفاوت در فراوانی تصادفات و میزان مرگ و میر تروما،تریاژ و... Trauma, Triage etc. پژوهشي Research article <div style="text-align: justify;">پیشینه: تصادفات جاده‌ای یک چالش مهم بهداشت عمومی در سطح جهان است و ایران نرخ نامتناسبی از مرگ و میر و جراحات مرتبط با تصادفات را تجربه می‌کند. این مطالعه تحلیلی از تصادفات جاده‌ای در سراسر استان‌های ایران در طول سال‌های 2022-2023 ارائه می‌دهد.<br> روش‌ها: یک تحلیل گذشته‌نگر از داده‌های مرکز آمار ایران انجام شد که تمام تصادفات جاده‌ای را در 31 استان در طول سال 1401 (مارس 2022 تا مارس 2023) پوشش می‌داد. ما متغیرهای پیوسته، مانند نرخ مرگ و میر، را بین مناطق درون شهری و برون شهری با سطح معنی‌داری آماری p<0.05 مقایسه کردیم. تجزیه و تحلیل‌ها با استفاده از اکسل 2019 انجام شد و تجسم‌های جغرافیایی با Datawrapper ایجاد شدند.<br> نتایج: در سال 1401، ایران 2,119,406 تصادف جاده‌ای را تجربه کرد که منجر به 18,799 مرگ و میر و 379,020 جراحت شد. اختلاف عمیقی بین مکان‌های تصادف مشاهده شد: در حالی که مناطق درون شهری ۸۱.۸٪ از کل تصادفات (۱۷۳۳۲۰۰) را تشکیل می‌دادند، تصادفات خارج از شهر به طور قابل توجهی شدیدتر بودند. میزان مرگ و میر در مناطق خارج از شهر ۳۷.۴۸ در هر ۱۰۰۰ تصادف بود، که در تضاد کامل با میزان درون شهری ۲.۵ در هر ۱۰۰۰ تصادف است (p<0.001)، به این معنی که یک تصادف خارج از شهر تقریباً ۱۵ برابر بیشتر احتمال دارد که منجر به مرگ شود. اختلافات منطقه‌ای قابل توجهی نیز شناسایی شد؛ استان تهران بیشترین تعداد تصادفات (۵۱۴۴۹۸) را گزارش کرد، در حالی که سیستان و بلوچستان بالاترین میزان مرگ و میر در هر تصادف (۱۶۷.۷۶ در هر ۱۰۰۰) را نشان داد.<br> <br> نتیجه‌گیری: یافته‌ها چالش‌های قابل توجهی را در ایمنی جاده‌ها در سراسر ایران نشان می‌دهد که با اختلافات منطقه‌ای قابل توجه و شکاف عمیق درون شهری/خارج از شهر در شدت تصادفات مشخص می‌شود. فراوانی بیشتر تصادفات در مناطق درون شهری با شدت بیشتر تصادفات خارج از شهر به شدت در تضاد است و نشان دهنده عوامل خطر زمینه‌ای متفاوت و چالش‌های سیستمی است. این نتایج شواهد مهمی را برای سیاست‌گذاران فراهم می‌کند تا استراتژی‌های مبتنی بر شواهد را با هدف کاهش بار آسیب‌های ناشی از تصادفات جاده‌ای، با تمرکز اصلی بر بهبود ایمنی جاده‌های خارج از شهر و پرداختن به چالش‌های خاص در استان‌های پرخطر، تدوین کنند.</div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span new="" roman="" times=""><strong>INTRODUCTION: </strong>Road traffic accidents represent a significant public health challenge globally, and Iran continues to experience disproportionately high rates of traffic-related morbidity and mortality. This study presents a provincial-level analysis of road traffic accidents in Iran during the 2022&ndash;2023 period.</span><br> <span new="" roman="" times=""><strong>METHODS:</strong> A retrospective analysis was conducted using data from the Statistical Center of Iran, encompassing all recorded road traffic accidents across 31 provinces during the March 2022 to March 2023. Descriptive statistics, accident and fatality rate calculations, independent-samples t-tests, and Pearson correlation analyses were performed to compare intra-city and extra-city patterns. Statistical significance was defined as p<0.05. Data processing and statistical analyses were carried out using Excel 2019 and SPSS 26, while geographic visualizations were developed using Datawrapper.</span><br> <span new="" roman="" times=""><strong data-end="1100" data-start="1087">FINDINGS: </strong>In 2022, a total of 2,119,406 road traffic accidents occurred in Iran, leading to 18,799 deaths and 379,020 injuries. Although intra-city areas accounted for the majority of accidents (81.8%; n = 1,733,200), extra-city crashes were markedly more severe. The fatality rate in extra-city areas was 37.48 per 1,000 accidents, compared with 2.5 per 1,000 in intra-city areas (<i>p</i> < 0.001), indicating that extra-city crashes are approximately 15 times more likely to result in death. Significant regional heterogeneity was also observed: Tehran Province reported the highest number of accidents (514,498), whereas Sistan and Baluchistan exhibited the highest fatality rate (167.76 per 1,000 accidents). A negative correlation was identified between total accidents and fatality rates across provinces (r =&ndash;0.42, <i>p</i> =0.018), suggesting that provinces with fewer accidents often experience more severe outcomes when crashes occur.</span><br> <span new="" roman="" times=""><strong data-end="2047" data-start="2032">CONCLUSION: </strong>The results reveal a pronounced intra-city/extra-city divide, where extra-city crashes are 15 times more fatal, alongside severe provincial disparities and highlight the need for differentiated prevention strategies, emphasizing improvements in extra-city infrastructure, enforcement, and emergency response capacity&mdash;particularly in high-risk regions.</span><br> <span new="" roman="" times=""><strong data-end="2506" data-start="2493">Keywords:</strong> Road Traffic Accidents; Injury Prevention; Mortality; Public Health; Intra-city/Extra-city Disparities; Geographical Analysis; Epidemiology.</span></span></span></div> Road Traffic Accidents, Iran, Injury Prevention, Mortality, Public Health, Intra-city/Extra-city Disparities, Geographical Analysis, Epidemiology. 219 229 http://jorar.ir/browse.php?a_code=A-10-845-5&slc_lang=en&sid=1 Mohamad Hussein Nozarian حسین نوذریان mnozarian1378@gmail.com 100319475328460014683 100319475328460014683 No Department of Health Management, Policy and Economics, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran 1. Department of Health Management, Policy and Economics, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran Soheila Rajaie سهیلا رجایی rajaie70@yahoo.com 100319475328460014684 100319475328460014684 No Research Center for Emergency and Disaster Resilience, Red Crescent Society of the Islamic Republic of Iran, Tehran, Iran 2. Research Center for Emergency and Disaster Resilience, Red Crescent Society of the Islamic Republic of Iran, Tehran, Iran Fereshte Karimi فرشته کریمی fereshtek69@gmail.com 100319475328460014685 100319475328460014685 Yes Research Center for Emergency and Disaster Resilience, Red Crescent Society of the Islamic Republic of Iran, Tehran, Iran 2. Research Center for Emergency and Disaster Resilience, Red Crescent Society of the Islamic Republic of Iran, Tehran, Iran