en نقش‌ ارتش‌ها در مدیریت سوانح طبیعی: یک مرور نظام‌مند سایر موارد مرتبط با بحران، حوادث وامدادونجات Other matters related to crisis, disasters and rescue & relief مروری Review <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:">مقدمه</span></b><b><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:">: </span></b><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:">سوانح طبیعی گسترده، به‌ویژه در ساعات و روزهای نخست، ظرفیت نهادهای غیرنظامی را تحت فشار قرار می‌دهند و ارتش‌ها در بسیاری</span><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:"> از</span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"> کشورها به‌عنوان ظرفیت مکمل و توان‌افزا وارد عمل می‌شوند. این مطالعه با هدف تبیین نظام‌مند نقش‌ها، ظرفیت‌ها، نتایج و چالش‌های مداخله ارتش‌ها در چرخه مدیریت بحران سوانح طبیعی انجام شد</span><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:">روش:</span></b><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"> مطالعه به‌صورت مرور نظام‌مند با جست‌وجو در پایگاه‌های علمی </span><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">ProQuest</span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:">، </span><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">PubMed</span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:">، </span><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">ScienceDirect</span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:">، </span><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">Scopus</span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:">، </span><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">Web of Science</span><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و همچنین </span><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">SID</span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:">، </span><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">NoorMags</span><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و</span><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times=""> MagIran </span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:">از اکتبر 1950 تا می 2025 انجام گرفت. مقالات بر اساس استراتژی‌های جست‌وجو و نیز معیارهای ورود و خروج، انتخاب و پس از غربالگری و ارزیابی کیفیت، 22 مقاله واجد شرایط وارد تحلیل شدند.</span> <span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:">تحلیل داده‌ها با رویکرد تحلیل محتوای موضوعی انجام شد.</span><span dir="LTR" style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:">یافته‌ها:</span></b><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"> مرور نظام&shy;مند منجر به شناسایی 12 مقاله تجربه‌محور و 10 مقاله مفهومی - سیاستی شد. اکثر شواهد بر فاز پاسخ متمرکز بودند و تنها در موارد محدود به آمادگی و بازسازی پرداخته شده بود. نقشی برای فاز کاهش خطر گزارش نشد. پرتکرارترین نقش‌های ارتش‌ها شامل خدمات درمانی و پزشکی، تدارکات، جست‌وجو و نجات و تخلیه و انتقال بود. ظرفیت‌های کلیدی ارتش‌ها در این مطالعات بیشتر به لجستیک، ظرفیت درمانی اضطراری، استقرار سریع و انتقال هوایی مربوط بود</span><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:">نتیجه‌گیری:</span></b><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"> ارتش‌ها در سوانح طبیعی می‌توانند ظرفیت کلیدی اما موقت و مکمل برای پاسخ سلامت‌محور و لجستیکی باشند و عمدتاً در فاز پاسخ نقش دارند. کارایی این مداخله به تعریف شفاف نقش‌ها، تقویت هماهنگی مدنی- نظامی، تدوین دکترین و سرمایه‌گذاری بر آموزش تخصصی وابسته است</span><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">.</span><span lang="AR-SA" style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span></div> <div dir="ltr" style="text-align: justify;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span calibri=""><b><span style="font-size:14.0pt"><span new="" roman="" times="">INTRODUCTION:</span></span></b><span style="font-size:14.0pt"><span new="" roman="" times=""> Large-scale natural disasters, particularly in the first hours and days, place severe pressure on civilian response capacities, and in many countries, militaries act as complementary and enabling actors. This study aimed to systematically examine the roles, capacities, outcomes, and challenges of military involvement in the natural disaster crisis management cycle.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span calibri=""><b><span style="font-size:14.0pt"><span new="" roman="" times=""><span style="letter-spacing:.1pt">METHODS: </span></span></span></b><span style="font-size:14.0pt"><span new="" roman="" times="">This study was conducted as a systematic review by searching scientific databases including ProQuest, PubMed, ScienceDirect, Scopus, and Web of Science, as well as SID, Noormags, and Magiran, from October 1950 to May 2025. Articles were selected based on predefined search strategies and inclusion and exclusion criteria. After screening and quality assessment, 22 eligible articles were included in the final analysis. Data were analyzed using thematic content analysis.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span calibri=""><b><span style="font-size:14.0pt"><span new="" roman="" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">FINDINGS: </span></span></span></b><span style="font-size:14.0pt"><span new="" roman="" times="">The review identified 12 empirical and 10 conceptual&ndash;policy articles. Most of the evidence focused on the response phase, and only a limited number of studies addressed preparedness and recovery. No role was reported for the risk reduction phase. The most frequently reported military roles included medical and health services, logistics, search and rescue, and evacuation and transport. The key military capabilities identified included logistics, emergency medical capacity, rapid deployment, and airlift.</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span calibri=""><b><span style="font-size:14.0pt"><span new="" roman="" times="">CONCLUSION:</span></span></b> <span style="font-size:14.0pt"><span new="" roman="" times="">The results indicate that in natural disasters, militaries can play a key but temporary and complementary role in health-based and logistical responses and are mainly involved in the response phase. The effectiveness of this involvement depends on clearly defined roles, strengthened civil&ndash;military coordination, doctrine development, and investment in specialized training.</span></span></span></span></span></span></div> ارتش, نظامی, مدیریت بحران, سوانح طبیعی Army, Military, Crisis management, Natural disasters 60 72 http://jorar.ir/browse.php?a_code=A-10-1696-1&slc_lang=en&sid=1 Ahmad Soltani احمد سلطانی soltani.amd@gmail.com 100319475328460014629 100319475328460014629 No 1.Iran-Helal Institute of Applied Sciences and Technology, IRCS. 2.Department of Health in Emergencies and Disasters, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences. 1. مؤسسه آموزش عالی علمی کاربردی هلال ایران، جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران. 2. گروه سلامت در حوادث و بلایا، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران. Asghar Asgharzadeh اصغر اصغرزاده a.asgharzadeh@casu.ac.ir 100319475328460014630 100319475328460014630 No Assistant Professor, Faculty of Social Sciences, AJA Command and staff University. استادیار دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا. Arman Omidian آرمان امیدیان omidian@ndri.ac.ir 100319475328460014631 0009-0003-2990-0723 Yes Researcher, post-disaster reconstruction and rehabilitation research group, Natural Disasters Research Institute (NDRI) پژوهشگر، گروه پژوهشی بازسازی و بازتوانی پس از سانحه، پژوهشکده سوانح طبیعی