Journal of Rescue Relief

en تطبیق قواعد فقهی با استانداردهای صلیب سرخ در تقویت مبانی ایمنی امدادگران در قانون و دستورالعمل های اجرائی هلال احمر جمهوری اسلامی ایران Islamic Jurisprudential Principles and IFRC Standards on Aid Workers’ Safety: A Comparative Analysis of the Laws and Implementing Guidelines of the Iranian Red Crescent Society کمیته بین المللی صلیب سرخ، نهضت و.. IFRC, RCRC, Movment of Red Cross & Red Crescent etc. پژوهشي Research article <div style="text-align: justify;">مقدمه: قواعد فقهی، با تأکید بر حفظ جان به عنوان ضروریات شرع و نفی ضرر غیرعاقلانه ، همچنین مدیریت تزاحم ، همگرایی قوی با استانداردهای فدراسیون بین المللی صلیب سرخ در مواردی از جمله پیشگیری و حمایت روانی دارد.از سوی دیگر در نظام حقوقی ایران، اگرچه همخوانی‌هایی مانند معافیت اقدامات اضطراری وجود دارد، اما خلأهایی در تمایز حرفه‌ای و داوطلبانه  بودن امدادگر و پوشش روانی مشاهده می‌شود. روش: فلسفه حاکم بر این پژوهش، تفسیرگرایانه-انتقادیبا گرایش کاربردی هنجاری است. دلیل آن این است که پژوهش، صرفاً به مشاهده واقعیت حقوقی موجود اکتفا نمی‌کند، بلکه می‌کوشد از طریق تحلیل متون شرعی، حقوقی و اسنادی، بایدها و الزاماتمطلوب برای نظام ایمنی امدادگران را استنباط کند. یافته : جمع‌بندی روابط نشان می‌دهد که قواعد فقهی، پایه اخلاقی و شرعی فراهم می‌کنند، استانداردهای فدراسیون بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر ابزارهای عملی و فنی ارائه می‌دهند، و نظام حقوقی ایران چارچوب قانونی و الزامی را تشکیل می‌دهد. همگرایی غالب در اصول نفی ضرر، حفظ جان و اولویت‌بندی است، اما تفاوت‌ها در اجرا، تفسیر و پوشش حمایتی نیاز به اصلاح دارد. نتیجه اینکه این تلفیق نظام‌مند، ایمنی امدادگران را به عنوان سرمایه ملی و بشری تضمین می‌کند، تلفات جانی را کاهش می‌دهد، کارایی عملیات نجات را افزایش می‌بخشد و روحیه ایثار عقلانی را تقویت می‌نماید؛ در نهایت، الگویی جامع برای نظام امدادی ایران ارائه می‌دهد که نه تنها با تعهدات بین‌المللی همخوان است، بلکه ظرفیت صدور به سایر جوامع اسلامی را دارد و عدالت اجتماعی، کرامت انسانی و کارآمدی امدادی در بحرانها را محقق می‌سازد. بحث و نتیجه گیری: از دیدگاه فقهی-حقوقی، این تلفیق، الگویی نظام‌مند برای مدیریت ریسک ارائه می‌دهد که ایمنی را به تکلیف شرعی و حقوقی تبدیل کرده، تلفات را کاهش و ایثار عقلانی را تقویت می‌کند. پیشنهادات کاربردی برای رسیدن به این الگو شامل اصلاح قوانین با افزودن شرط عدم خطر جانی، ادغام فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی در ارزیابی ریسک، برگزاری مانورهای فقهی-حقوقی، تأسیس مراکز روان‌درمانی تخصصی و ایجاد صندوق جبران خسارت تعریف می گردد. این رویکرد، در همسو نمودن تعهدات کشورها با کنوانسیون‌های ژنو موثر بوده و الگویی برای همه جوامع تعریف می نماید.  </div> <div style="text-align: justify;">INTRODUCTION: Aid workers’ safety is a central concern in disaster response. Decisions to enter hazardous scenes raise questions that Islamic jurisprudence, international Red Cross and Red Crescent standards, and Iranian law address in different ways. This study compares relevant Imami jurisprudential principles with standards of the International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (IFRC) and with Iranian legal provisions, in order to identify points of convergence and gaps and to outline a basis for an integrated safety framework. METHODS: This qualitative, descriptive study used library-based documentary analysis of Imami jurisprudential sources, IFRC and Movement documents, and Iranian statutes and regulations relating to the Iranian Red Crescent Society (IRCS) and disaster management. Principles and provisions were extracted, classified by function, and compared through qualitative content analysis. FINDINGS: Seven jurisprudential principles were identified: preservation of life, prevention of harm (lā ḍarar), removal of undue hardship, beneficence (iḥsān), resolution of conflicting duties (tazāḥum), prevention of probable harm, and protection of others from danger. These principles broadly align with IFRC guidance on risk assessment, safety, intervention prioritization, and volunteer well-being. However, the documents examined indicate possible gaps in operational risk thresholds, the distinction between professional and volunteer aid workers, psychological support, compensation, and binding safety procedures; their extent in practice requires further verification. Integrating jurisprudential principles, international standards, and Iranian law could strengthen aid workers’ safety and risk management. CONCLUSION: Shared principles of life protection should be translated into clear, enforceable, and assessable procedures for risk assessment, entry and withdrawal decisions, responsibility, insurance and compensation, psychological support, and oversight. Legislative reform should address disproportionate risks to life and incorporate appropriate technologies for risk assessment. The proposed conceptual framework requires expert validation before adoption. Integrating jurisprudential principles, international standards, and Iranian law can strengthen aid workers’ safety, reinforce its religious and legal foundations, and may support broader alignment with international humanitarian principles, with potential relevance to other national contexts.  </div> امدادگر, قواعد فقه , ایمنی , حفظ جان , فدراسیون بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر, مدیریت بحران Aid worker, Safety, Islamic Jurisprudential Principles, Preservation of Life, International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (IFRC), Disaster management. 152 163 http://jorar.ir/browse.php?a_code=A-10-1679-3&slc_lang=en&sid=1 Mohammad Nateghi محمد ناطقی mo.nateghi@iau.ir No PhD student, Department of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی Hadi Azimi Garekani هادی عظیمی گرکانی Ha.Azimi1339@iau.ac.ir 0000-0001-6064-3305 Yes Associate Professor, Department of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran Jamshid Masoumi جمشید معصومی Jamshid.Masoumi@iau.ac.ir 0009-0001-1676-9143 No Associate Professor, Department of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran