Journal of Rescue Relief

fa تهیه ی نقشه ی آسیب پذیری ناشی از زلزله در منطقه ی یک شهر تهران Preparation of earthquake vulnerability map of district 1 of Tehran city اپیدمی در بحران ها Epidemic in Crisis پژوهشي Research article مقدمه: زلزله به‌عنوان یکی از مهمترین ناملایمات طبیعی زمین، همواره در زمان کوتاهی، خسارات غیرقابل جبرانی را به پیکره سکونت‌گاههای بشری وارد میکند. تحقیقات نشان میدهد 24 ساعت اولیه پس از وقوع زلزله، ازاین‌جهت که در این ساعات بیشترین احتمال زنده ماندن قربانیان حادثه وجود دارد، فرصتی طلایی برای کمک به حادثهدیدگان است. بنابراین تخصیص بهینۀ گروههای امداد و نجات به مناطقی که از میزان آسیبپذیری بیشتری برخوردارند، در کاهش تعداد تلفات مؤثر است. برای نیل به این هدف لازم است که نقشۀ آسیب‌پذیری مربوط به منطقۀ موردمطالعه مشخص شود تا نیروهای امداد در صورت بروز زلزله با آگاهی قبلی از آسیبپذیری مناطق، در سریعترین زمان ممکن به منطقه موردنظر اعزام شوند. روش: این مقاله رهیافت تصمیمگیری چندمعیاره مبتنی بر سیستم اطلاعات مکانی را با هدف شناسایی مهمترین عوامل تشدیدکنندۀ آسیبرسان حاصل از زلزله در منطقۀ 1 تهران و تهیه نقشۀ آسیبپذیری به‌کار میگیرد. چارچوب تصمیمگیری چندمعیاره، عوامل محیطی و انسان‌ساخت را دربر میگیرد. پس از انتخاب شاخصهای تأثیرگذار در مکانیابی مناطق آسیبپذیر، نقشههای پایۀ ورودی که بر اساس آسیبپذیر یا عدم آسیب قسمتهای مختلف منطقه به‌صورت باینری به‌دست‌آمده‌اند، تهیه گردید. درنهایت برای تلفیق لایهها از دو روش بولین و هم‌پوشانی شاخص استفاده شد. یافتهها: نتایج نشان میدهد که حدود 12 درصد از مساحت کل منطقۀ مطالعاتی در گروه آسیبپذیری زیاد، 45 درصد در گروه متوسط و بقیۀ منطقه که حدود 43 درصد از مساحت را شامل میشود، در دستۀ آسیبپذیری کم طبقهبندی میشوند. همچنین با توجه به اینکه این تحقیق در دو روش بولین و همپوشانی شاخص صورت گرفت، نتایج حاصل از هر دو روش نمایانگر این بود که منطقۀ دربند و خیابانهای اطراف آن به‌عنوان آسیبپذیرترین قسمتهای منطقۀ 1 شهر تهران پس از وقوع زلزله میباشند، و این بدین‌جهت است که در این منطقه تمامی شاخصهای درنظرگرفته شده برای تعیین آسیبپذیری، نامطلوب هستند. با توجه به نقشۀ آسیبپذیری به‌دست‌آمده بر اساس عرض معابر، نیاز به تعریض خیابانها در بخشهای مرکزی منطقه و به دلیل کمبود راههای مواصلاتی در شمال منطقۀ موردمطالعه، ایجاد راههای استاندارد و با عرض مناسب در بخشهای شمالی منطقۀ یک شهر تهران احساس میگردد. همچنین با توجه به نقشۀ زمین‌شناسی تهیه‌شده و آسیبپذیر بودن بخش اعظمی از این منطقه، در هنگام ساختوساز باید تمامی استانداردهای ساختمانسازی رعایت گردد تا از بروز حادثه جلوگیری شود. نتیجه گیری: در یک نتیجهگیری کلی میتوان گفت، باید قبل از وقوع زلزله برنامههای مدیریتی برای کاهش آسیبپذیری در مناطق با آسیبپذیری بالا انجام شود؛ ازجملۀ این اقدامات میتوان به جانمایی درست و بهینۀ مراکز امدادرسانی و درمانی نسبت به مراکز بحران و آسیبپذیر و همچنین رعایت استانداردهای ساختمانسازی بهویژه در مناطق مجاور گذرگاهها اشاره کرد. در مرحلۀ بعد، پس از وقوع زلزله با اطلاع قبلی از منطقۀ آسیب‌دیده و با کمک نقشۀ آسیبپذیری، باید نیروهای امدادی به مناطق آسیب‌پذیرتر اعزام گردند. Introduction: Earthquake is one of the most important natural disasters that can destroy human settlements in a very short time. According to the researches, the first 24 hours after earthquakes is the golden time to help the affected people because there is the greatest chance of the victims’ survival of the disasters. However, the dispatch of relief and rescue teams to the more vulnerable areas will reduce the number of casualties and injuries. For achieving these goals, it is necessary to identify the vulnerability map of the studied area in order to send the relief workers with prior knowledge to the area in earthquake occurrence as soon as possible. Method: This research is used the multi criteria decision-making (MCDM) approach based on spatial information system  with the aim of identifying the most important factors exacerbating the earthquake induced vulnerability in district 1 of Tehran and providing a vulnerability map. The framework of MCDM includes environmental and manmade factors. The input bases map were provided in binary form based on vulnerability or damage to the different areas. At the end, two methods of Boolean and Index Overlay were used in order to combine the layers. Findings: The results show that 12% of the total study area is classified in high vulnerability group; 45% in the middle group and the rest of the region (about 43%) in the low vulnerability group. In addition, the results showed that Darband area and its surrounding streets are considered as the most vulnerable parts of the first district of Tehran after earthquake regarding the research methods. This is because all vulnerability indicators in this area were undesirable. Depending on the vulnerability map, it is needed to extend the streets and passages in the central parts of the region due to the lack of transportation in the north of the study area and to establish standard roads in the northern parts of district 1of Tehran. Moreover, in order to prevent disasters all standards must be observed during construction due to the geological map prepared and the vulnerability of the major part of this region. Conclusion: According to the results, management plans must be made before the earthquake in order to reduce vulnerability in high vulnerability areas including providing the optimal relief and care centers than crisis and vulnerable centers also applying building standards especially in the adjacent areas of the passageways. After the earthquake, relief workers should be sent to the vulnerable areas with prior knowledge of the affected area and using vulnerability maps.   نقشۀ آسیب‌پذیری, زلزله, مکان‌یابی, روش هم-پوشانی شاخص, روش بولین vulnerability map, earthquake, site selection, Index Overlay method, Boolean method 56 74 http://jorar.ir/browse.php?a_code=A-10-34-1&slc_lang=fa&sid=1 Elnaz Ali Asl Khiabani الناز علی اصل خیابانی Elnaz.khiabani073@gmail.com 100319475328460012805 100319475328460012805 Yes BS student in Civil Engineering - Surveying Khaje Nasir Toosi University of Technology, Tehran, Iran دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی Abolghasem Sadeghi Niaraki ابوالقاسم صادقی نیارکی 100319475328460012806 100319475328460012806 No دانشگاه صنعتی خواجه ‌نصیرالدین ‌طوسی، Mostafa Ghodousi مصطفی قدوسی 100319475328460012807 100319475328460012807 No دانشگاه صنعتی خواجه ‌نصیرالدین ‌طوسی،