fa ارزیابی مخاطرات دمایی منطقه جنوب شرق ایران حمایت روانی در سوانح Psychological support in disasters پژوهشي Research article <p dir="RTL"><strong><span style="font-family:b titr;">مقدمه</span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: زیر بنای مدیریت بحران و سوانح طبیعی بر پیش آگاهی قبل از وقوع رخداد بنا نهاده شده است. اتخاد تمهیدات لازم برای کاهش ریسک مخاطرات اقلیمی همواره مورد توجه بوده است. هر ساله مخاطرات مختلفی در ایران رخ می&shy;دهد. مخاطرات اقلیمی براساس چشم‌اندازهای جغرافیایی هر منطقه از کشور، با ریسک مالی و جانی خاصی همراه می‌باشند. در منطقۀ جنوب شرق ایران با توجه به موقعیت جغرافیایی و چشم&shy;انداز طبیعی منطقه، مخاطرات دمایی بیشتر خودنمایی می&shy;کنند. تحقیق حاضر با هدف بررسی و تعیین الگوی مکانی مخاطرات دمایی براساس تحلیل&shy;های مکانی در محیط سامانۀ اطلاعات جغرافیایی انجام شده است.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b titr;">روش</span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: این مطالعه از نوع تحقیقات کاربردی با روش اسنادی- آماری می‌باشد. در این خصوص از پایگاه دادۀ بلندمدت کمینه&shy;ها و بیشینه&shy;های دمایی ایستگاه‌های هواشناسی در دوره آماری (1394-1379) به منظور سنجش مخاطرات دمایی شامل امواج گرمایی (شدید، متوسط، ضعیف، مجموع)، سوزباد (شدید، متوسط، ضعیف ومجموع) و یخبندان (تابشی، وزشی و مجموع) استفاده گردید. در ادامۀ رابطۀ بین مخاطرات دمایی &shy;و شرایط جغرافیایی براساس مدل همبستگی پیرسون در محیط نرم‌افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">SPSS</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> بررسی گردید و سپس با استفاده از قابلیت</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">&shy;</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">های سامانه اطلاعات جغرافیایی(</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">GIS</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)، مناطق با مخاطرات دمایی یکسان به صورت پهنه&shy;های مختلف مشخص شد</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b titr;">یافته&shy; ها</span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: نتایج نشان داد که بالاترین رخداد مخاطرۀ امواج گرمایی شدید در شمال استان سیستان و بلوچستان در منطقه زابل و زهک رخ داده است. بالاترین فراوانی وقوع مخاطره سوزباد، در بخش مرکزی استان متمایل به شمال شرق با محوریت ایستگاه‌های زاهدان و خاش مشاهده شد. بیشترین تراکم وقوع مخاطرۀ یخبندان&shy;های تابشی در ناحیه شرقی استان منطبق بر محور زاهدان، خاش و سراوان بوده است</span></span><span style="font-family:arial,sans-serif;">. </span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در نواحی شرقی و مرکزی منطقۀ سیستان و بلوچستان، رخدادهای بیشتری از انواع یخبندان را تجربه می&shy;کنند. از شمال به جنوب منطقه از فراوانی و شدت یخبندان&shy;ها کاسته می&shy;شود. </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span><br> &nbsp;<strong><span style="font-family:b titr;">نتیجه&shy; گیری</span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: وقوع مخاطرات دمایی یکی از ویژگی‌های بارز مناطق خشک می&shy;باشد. مخاطرات دمایی به‌خصوص امواج گرمایی و سوزبادها تابع مؤلفه&shy;های مکان هستند و با تغییرات عرض جغرافیایی و ارتفاع رفتار متغیری از خود نشان </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">می‌دهند. به‌طوری که زاهک و زابل بیشترین امواج گرمایی با ارتفاع کمتر و خاش و زاهدان بیشترین سوزبادها را دارند. مناطق نزدیک به نوار ساحلی مانند نیک&shy;شهر و چابهار از مخاطرات دمایی کمتری برخوردارند. </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">شناسایی و تعیین الگوی فضایی </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مخاطرات دمایی برای اتخاذ تصمیم‌های کارآمد و پیاده‌سازی برنامه&shy;های پیشگیرانۀ قبل از وقوع بحران حائز اهمیت است.&nbsp;</span></span><br> &nbsp;</p> <div dir="ltr" style="text-align: justify;"><strong>Introduction</strong>: The foundation of crisis management and natural disasters is based on pre-occurrence awareness. The necessary measures to reduce the risk of climatic hazards have always been considered. Every year, various hazards occurred in Iran. Climatic hazards are associated with specific geographic risks in each region of the country. In the Southeastern region of Iran, due to the geographical location and natural landscape of the region, more exposed temperatures hazards. The purpose of this study was to investigate and determine the points of the thermal hazard based on spatial analysis in the geographical information system environment.<br> <strong>Method:</strong> This study is a descriptive-statistical study using applied research. In this regard, the long-term database of the minimum and maximum temperatures of the meteorological stations (2000-2014) is used to measure the thermal hazards including: thermal waves (severe, moderate, weak, sum), wind chill (severe, moderate, weak, total), frost (radiant, weight, total). In the following, the relationship between temperature and geographic conditions based on Pearson correlation model was investigated in SPSS software. Then using the GIS capabilities, areas with the same hazards were identified in different zones.<br> <strong>Findings</strong>: The results showed that the highest incidence of severe thermal waves occurred in northern Sistan and Baluchistan province with Zabol and Zahak center. The highest incidence of wind chill was observed in the central part of the northwest province with a focus on Zahedan and Khash stations. The highest density of exposure to glacial frosts in the eastern part of the province was in accordance with the Zahedan, Khash and Saravan axes. The eastern and central parts of the Sistan and Baluchistan region experience more events than frost. From the north to the south, the frequency and severity of frost is reduced.<br> <strong>Conclusion</strong>: Occurrence of temperature hazards is a hallmark of arid areas. The thermal hazards, especially the heat waves and burns, are subject to the components of the location and show variable behavior with latitude and altitude variations. So far, Zahak and Zabol have the highest heat waves with lower altitude and the most frequent wind chills in Zahedan and Zahedan. Areas close to the coastal strip, such as Nik-Shahr and Chabahar, have the lowest temperature risks. It is important to identify and determine the spatial patterns of temperature hazards to make efficient decisions and implement preventive plans before the occurrence of a crisis.</div> امواج گرمایی, استان سیستان و بلوچستان, سوزباد, مخاطرات دمایی, یخبندان. chill wind, frost, heat waves, thermal hazards, Sistan and Baluchistan province 0 0 http://jorar.ir/browse.php?a_code=A-10-50-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Baaghideh محمد باعقیده 10031947532846009126 10031947532846009126 No Department of Geography, Hakimsabzevari University دانشگاه حکیم سبزواری- گروه جغرافیا Hamzeh Ahmadi حمزه احمدی hamzehahmadi2009@gmail.com 10031947532846009127 10031947532846009127 Yes PhD Student, Department of Geography, Faculty of Geography and Environmental Sciences, Hakim Sabzevari University, Sabzevar, Iran دانشگاه حکیم سبزواری Nematolah Safarzaei نعمت اله صفرزایی 10031947532846009128 10031947532846009128 No Hakimsabzevar دانشگاه حکیم سبزواری - گروه جغرافیا