fa پهنه بندی آسیب پذیری منطقه دو کلان شهر تهران با استفاده از مدل ترکیبیFUZZY_AHP اپیدمی در بحران ها Epidemic in Crisis پژوهشي Research article <p><span style="font-weight:normal;"><span style="font-family:2 titr;"><span style="font-size:12.0pt;">مقدمه</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: عوامل طبیعی همواره در طول تاریخ و در نقاط مختلف جهان خطرهایی به محیط‌های طبیعی تحمیل کرده‌اند. بروز بحران‌های طبیعی ازجمله زلزله، سیل، طوفان، ریزش و لغزش زمین، موجب بروز خسارت‌های جانی و مالی زیادی شده است. منطقۀ دو کلان‌شهر تهران از جمله مناطقی است که به دلیل تغییر کاربری، افزایش جمعیت، شهرسازی، عبور گسل‌های فرعی و اصلی و قرارگیری در مسیر رودخانه‌های شمال تهران پتانسیل بالایی در بروز مخاطرات طبیعی به ویژه زلزله، سیل، رانش و لغزش زمین دارد که به لحاظ مخاطرات شهری برای برنامه‌ریزان نوعی چالش می‌باشد.</span></span></span><br> <span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 titr;"><span style="font-size:12.0pt;">روش</span></span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: در این مطالعه سعی شد با به‌کار‌گیری داده‌های حاصل از مدل‌سازی، معیارها و لایه‌های مؤثر محیطی با روش</span></span></span></span> <span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">تحلیل سلسله‌مراتبی (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">AHP</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) و فازی به‌دست آید، نتایج نیز با استفاده از نرم‌‌افزار </span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">Expert</span></span></span> <span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">Choice</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> تحلیل شود</span></span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و به کمک تحلیل فضایی بالای سامانۀ اطلاعات جغرافیایی (</span></span></span><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="font-size:11.0pt;">GIS</span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) میزان آﺳﻴﺐ‌ﭘﺬﻳﺮی محیطی ناحیه پهنه‌بندی گردد.</span></span></span><br> <span style="font-weight:normal;"><span style="font-family:2 titr;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته‌ها</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: بنابر نتایج، میزان آﺳﻴﺐ‌ﭘﺬﻳﺮی منطقۀ دو کلان‌شهر تهران با مدل ترکیبی </span></span></span><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="font-size:11.0pt;">AHP-FUZZY</span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> بر مبنای وزن‌های محاسبه‌شده تعیین شد و نواحی 2 و 6 و 8 آﺳﻴﺐ‌ﭘﺬﻳﺮترین بخش‌های شهر و نواحی 3 و 7 و 9 کمترین آﺳﻴﺐ‌ﭘﺬﻳﺮی را در برابر وقوع مخاطرات محیطی داشتند.</span></span></span><br> <span style="font-weight:normal;"><span style="font-family:2 titr;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه‌گیری</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: نتایج حاصل از خروجی مدل نشان داد که از وسعت 28/2558 هکتار منطقۀ دو،</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">33/49</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> درصد وضعیتی با ریسک کم و 93</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">/39</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> درصد ریسک متوسط و 74/10 درصد با ریسک زیاد قرار دارد. در واقع در منطقۀ دو کلان‌شهر تهران، عواملی چون ساخت‌وساز شهری غیراصولی بدون توجه به شبکۀ <span style="color:black;">زهکشی باعث افزایش سطوح غیرقابل نفوذ</span> <span style="color:black;">یا با نفوذپذیری کم </span>در بارش‌ها و ازدیاد <span style="color:black;">روان‌آب می‌شود. عوامل دیگری همچون عبور گسل‌های شمال تهران، نیاوران، داوودیه و...، و همینطور </span>تراکم بالای جمعیت، <span style="color:black;">شیب زیاد منطقه و فرسایش، احتمال ﻭﻗﻮﻉ ﺯﻣﻴﻦ‌ﻟﻐﺰش را به دلیل وجود بافت ناپایدار در بیشترین مساحت این منطقه بالا می‌برد. البته </span></span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">بخش‌های میانی منطقه، به دلیل وجود فضاهای باز شهری و نبود کاربری خاص، از مطلوبیت بیشتری برخوردارست.</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span></span><br> &nbsp;</p> <div dir="ltr" style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:115%"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><strong>INTRODUCTION:</strong><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> Natural factors have always imposed damages and risks on natural environments throughout history in different parts of the world. The occurrence of natural disasters such as earthquakes, floods, storms, and landslides has caused many casualties and financial losses. The region two of Tehran metropolis is a challenge for planners due to urban hazards and one of the areas with high potential for natural hazards in terms of the change user, increase in population, urbanization, passage of main and minor faults, and the presence of North Rivers of Tehran.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:115%"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><strong>METHOD:</strong><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> In this study, data studied and analyzed by modeling of environmental criteria and layers using Analytical Hierarchy Process (AHP) and fuzzy classification also the results were analyzed using Expert Choice software. Finally, the environmental vulnerability of the area was zoned using GIS spatial analysis.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:115%"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><strong>FINDINGS:</strong><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> The findings represented that the vulnerability of region two was determined based on the combination of FUZZY-AHP models. The regions of two, six, and eight were the most vulnerable parts while regions of three, seven and nine of Tehran were the least vulnerable to environmental hazards.<br> <strong>CONCLUSION:</strong> The results showed that of Tehran region two with an area of 2558.28 hectare 49.33% is at low risk, 39.93% in moderate risk, and 10.74% is at high risk. In fact, in this region, factors such as unconventional urban construction regardless of drainage network increase runoff and levels of impenetrable or low permeability in precipitation. In addition, other factors such as passing faults such as north of Tehran, Niavaran, Davoodiyeh and etc., as well as high population density, the high slope of the area and the erosion raise the risk of landslides due to the unsteady texture in the largest area of the region. However, the middle parts of the region are more desirable based on the open urban spaces and the lack of specific use.</span></span></span></span><br> &nbsp;</div> مخاطرات‎محیطی, آﺳﻴﺐ‌ﭘﺬﻳﺮی, FUZZY_AHP, منطقۀ دو تهران Environmental hazards, Vulnerability, FUZZY-AHP, Region two of Tehran 1 16 http://jorar.ir/browse.php?a_code=A-10-63-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Mahdi Hosseinzadeh محمد مهدی حسین زاده m_hoseinzadh@sbu.ac.ir 100319475328460012140 100319475328460012140 No Master student, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Rana Norouzi Tiula رعنا نوروزی طیولا ra.norouzi@yahoo.com 100319475328460012141 100319475328460012141 Yes Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran دانشیار دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران