fa بررسی تغییرات سطح پوشش برف در دهه های آینده با رویکرد مدیریت منابع آب (مطالعه موردی : حوضه آبخیز منتهی به سد امیرکبیر) حمایت روانی در سوانح Psychological support in disasters پژوهشي Research article <strong><span style="font-family:2 titr;"><span style="font-size:12.0pt;">مقدمه</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">:</span></span></strong> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ارزیابی </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">اثر تغییر اقلیم بر تغییر پوشش و ذوب برف در مدیریت منابع آب رودخانه‌هایی که با ذوب برف تغذیه می‌شوند، بسیار با اهمیت است. چنین تغییراتی تأثیر مستقیم بر رژیم هیدرولوژیکی و مدیریت منابع آب دارد. پیش‌بینی سطح پوشش برف ناشی از تغییرات دما در آینده و در نتیجه الگوی جریان روان‌آب ناشی از ذوب برف، در عرصه‌های گوناگونی از جمله مدیریت خطر سیل، خشکسالی و... کاربرد دارد. </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">از طرفی مزیت‌های استفاده از فن</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ّ</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">اوری‌‌های نوین و سنجش از دور در مطالعات اقلیمی و ارزیابی‌های اثر تغییر اقلیم بر سطح پوشش برف تا حد زیادی مغفول مانده است. هدف از این پژوهش، بررسی تغییرات سطح پوشش برف در سال‌‌های آتی با تلفیق علم سنجش از دور، فن</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ّ</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">اوری‌‌‌‌های نوین و مدل‌‌های اقلیمی به منظور مدیریت ریسک سیل می‌باشد. </span></span><br> <strong><span style="font-family:2 titr;"><span style="font-size:12.0pt;">روش</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">:</span></span></strong> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در این مطالعه، تصاویر 8 روزۀ ماهوارۀ </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">MODIS</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> مربوط به سال‌های 2006 تا 2012 با توجه به دقت مناسب و کاهش خطای پوشش ابر در آنها، استخراج شد، پس از دریافت و ذخیرۀ تصاویر ماهواره‌ای پوشش برف، برای مشاهده و کاربرد تصاویر از نرم‌افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">ERDAS</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> استفاده شد. سپس محدودۀ مورد مطالعه برش داده شد و درنهایت با استفاده از تعداد پیکسل برفی و سایز پیکسل‌‌ها، سطح پوشش برف محاسبه و در نرم‌افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">ArcGIS</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> خروجی مورد نظر استخراج و مساحت سطح برفی با فواصل زمانی 8 روز در طی سال‌‌های 2010 تا 2015 کنترل شد. در مرحلۀ بعد با استفاده از آخرین مدل‌‌های اقلیمی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">CMIP5</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">تحت چهار سناریوی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">RCP2.6</span></span><span style="font-family:b lotus;">، </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">RCP4.5</span></span><span style="font-family:b lotus;">، </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">RCP6.0</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">RCP8.5</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> تغییرات دما و بارش در فواصل زمانی 2020 تا2060 استخراج و با استفاده از ارتباط بین پوشش برف، دما و بارش، سطح پوشش برف برای سال‌های 2020 تا 2060 با فاصلۀ زمانی ده ساله تخمین زده شد. </span></span><br> <strong><span style="font-family:2 titr;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته‌ها</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">:</span></span></strong> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">تراکم پوشش برف در منطقۀ مورد مطالعه، مطابق داده‌های مشاهداتی و تصاویر ماهواره‌ای، از ماه نوامبر شروع و در ژانویه به بیشترین مساحت خود می‌رسید. همچنین از ماه فوریه به بعد گسترۀ پوشش برف کاهش یافته و در نهایت در ماه ژوئن پوشش برف منطقه، کمترین مساحت را داشت. بررسی تغییرات دما و بارش آینده با استفاده از سناریوهای اقلیمی نشان داد که میانگین دمای حوضۀ بالادست سد امیرکبیر به نسبت دورۀ پایه (1985 تا 2015) افزایش و بارش سالانه نست به دورۀ پایۀ مذکور، روند کاهشی خواهد داشت. درنتیجه با استفاده از ارتباط بین پوشش برف، دما و بارش، سطح پوشش برف آینده با روند کاهشی مواجه شد. </span></span><br> <strong><span style="font-family:2 titr;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">‌</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 titr;"><span style="font-size:12.0pt;">گیری</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">:</span></span></strong> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مطالعه و اندازه‌گیری سطح برف به عنوان یکی از منابع مهم تأمین آب، بسیار حائز اهمیت است. با توجه به شرایط سخت فیزیکی محیط‌های کوهستانی، امکان اندازه‌گیری دائم میدانی، برای تخمین منابع برفابی و تشکیل پایگاه داده‌ها وجود ندارد. به همین دلیل استفاده از تصاویر ماهواره‌‌‌ای در شناسایی مناطق برف‌گیر و ارزیابی تغییرات آن بسیار مهم است. همچنین با توجه به روند افزایش دما و کاهش بارش، سطح برف در منطقه نیز کاهش یافته و درنتیجه میزان آب ذخیره شده در برف که در فصول گرم منبع تأمین آب منطقه است با نقصان مواجه می‌گردد. بنابراین برآورد سطح پوشش برف در آینده می‌تواند گام اساسی در زمینۀ مدیریت منابع آب و مدیریت ریسک مخاطرات مرتبط با آب از جمله سیل و خشکسالی به شمار آید. </span></span> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><strong>Introduction:</strong><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;"> Assessing the effects of climate change on changes in snow cover and melting behavior is very important in water management. These changes will have a direct impact on the hydrological regime and water resource management. The prediction of snow cover surface due to temperature changes in the future is applicable in a variety of fields including flood risk management, drought, etc. On the other hand, the advantages of using modern technologies and remote sensing in climatic studies and assessing the effects of climate change on snow cover have largely been neglected. The purpose of this research is to investigate changes in snow cover levels in future by integrating remote sensing science, new technologies, and climatic models for flood risk management.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><strong>Method</strong><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">: In this study, the 8-day images of the MODIS satellite were extracted from 2010-2015 due to proper accuracy and reduction of cloud cover error; after receiving and storing satellite images of snow cover, software ERDAS was used to view and change the format of these images. Then, the study area was clipped and finally, the snow cover surface was calculated and extracted based on the number and the size of snow pixels using ArcGIS software. Snow surface area was controlled with 8-day intervals during 2010-2015. In the next step, temperature and precipitation variations were extracted using the latest CMIP5 climatic models and four scenarios RCP2.6, RCP4.5, RCP6.0 and RCP8.5 from 2020-2060. The snow cover was estimated for the years 2020-2060 with a 10-year interval using the relationship between snow cover, temperature, and precipitation.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><strong>Findings</strong><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">: The observational data and satellite imagery showed that the snow cover density began in November in the study area and reached its largest area in January. In addition, since February, the snow cover has declined, and the snow cover had the smallest area in June. Investigation of temperature and precipitation changes using climate scenarios showed that the average temperature of the basin of Amir Kabir Dam in comparison with the base period (2015/1985) would be increased and the annual rainfall of the base period would be decreased. As a result, the surface of snow cover would be come down with a decreasing trend by considering the relationship between snow cover, temperature, and precipitation.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><strong>Conclusion</strong><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">: The results show that snow level is important to study and measure as one of the main sources of water supply. Due to the hard physical conditions of mountainous terrain, there is no permanent ground measurement for estimating retrofitting resources and the formation of databases. Therefore, the use of satellite imagery is very important in identifying the snowfield areas and assessing its changes. In addition, the snow level in the area is also reduced due to the increasing temperature and decreasing rainfall, and the amount of water stored in the snow, which are the source of water supply in the warm seasons, will be reduced. So estimating the snow cover level in future can be a major step forward in managing water resources and risk management of water-related risks, including floods and droughts.</span></span></span></span> تغییر اقلیم, سطح برف, MODIS, سنجش از دور و GIS, سناریوهای اقلیمی Climate change, Snow cover area, MODIS, Remote sensing & GIS, Climate scenarios 68 79 http://jorar.ir/browse.php?a_code=A-10-354-1&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Falahati فاطمه فلاحتی falahati_fp@yahoo.com 100319475328460012425 100319475328460012425 Yes PhD student in Meteorology, Faculty of Geography, Kharazmi University, Tehran, Iran دانشجوی دکترای آب و هواشناسی، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Bohloul Alijani بهلول علیجانی bralijani@gmail.com 100319475328460012426 100319475328460012426 No استاد، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Mohammad Saligheh محمد سلیقه saligheh@khu.ac.ir 100319475328460012427 100319475328460012427 No دانشیار، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران