Journal of Rescue Relief

fa تحلیل فضایی سیل در استان مازندران و ارائه راهکارهای افزایش تاب آوری با رویکرد مدیریت بحران Spatial Analysis of Floods in Mazandaran Province and Strategies to Increase Resilience Using the Crisis Management Approach سایر موارد مرتبط با بحران، حوادث وامدادونجات Other matters related to crisis, disasters and rescue & relief پژوهشي Research article مقدمه: با توجه به بررسی سوابق سیل در محدوده استان مازندران ملاحظه می شود که این منطقه از مناطق سیل خیز کشور میباشد و با توجه به سیل های رخ داده، خسارات جانی و مالی زیادی وارد شده است. لذا بررسی سکونتگاه های در معرض خطر سیل از اهداف اصلی این تحقیق به شمار می رود. روش: تحقیق حاضر توصیفی تحلیلی، پیمایشی از نوع پهنانگر و جزو تحقیقات اکتشافی محسوب می گردد. داده های این تحقیق، دبی ماهانه و دبی حداکثر لحظه ای در ایستگاه های استان مازندران به همراه آمار جمعیتی شهرستان های استان و آمار سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری در ارتباط با سیل های رخ داده است. برای این منظور از آمار ایستگاه های هیدرومتری در طی بازه زمانی 1350 الی 1400 شرکت مادر تخصصی منابع آب ایران، آمار جمعیتی استان بر اساس سرشماری سال 1395 و آمار سیل های رخ داده از ابتدا تا سال 1400 استفاده شده است. دوره های برگشت سیل در توزیع های مختلف آماری با استفاده از نرم افزار Hyfa در ایستگاه های مطالعاتی به دست آمد. در نهایت نیز با استفاده از نرم افزار Arc GIS 10.3  به پهنه بندی سیل در استان مازندران پرداخته شد. یافته ها: بر اساس نتایج، در حدود 1013 کیلومترمربع از سطح استان که 25/4 درصد از کل مساحت آنرا شامل میشود جزو حریم سیلاب های بزرگ که دوره برگشت های 50 تا 100 سال دارند منظور شده است. همچنین حوزه هراز به دلیل ارتفاع زیاد و رژیم برفی- بارانی و حجم قابل توجه بارش در سراب (حوضه دلی چای و لا ) و پایاب از دبی رواناب قابل توجهی برخوردارست طوریکه سالانه در هر مترمربع از این حوضه حدود 500 تا 600 لیتر آب جریان می‌یابد. نتیجه گیری: با توجه به نتایج به دست آمده، راهکارهایی برای افزایش میزان تاب آوری در برابر خطر سیل با استفاده از روش های مختلف پیشنهاد گردیده است.   Introduction: According to the flood records in Mazandaran province, this region is regarded as one of the flood-prone regions of the country, and due to the floods, it has suffered many casualties and financial losses. Therefore, this study aimed to investigate the settlements at risk of flooding as one of the main goals of this research. Methods: This descriptive-analytical study was conducted based on extensive and exploratory research approaches. The required data were collected from monthly discharge and the maximum instantaneous discharge in the stations of Mazandaran province along with the population statistics of the provincial cities, as well as the statistics of the Natural Resources and Watershed Management Organization concerning the floods. Accordingly, the statistics of hydrometric stations from 1971 to 2021 of Iran's water resources management main company, the population statistics of the province based on the census of 2015, and the statistics of floods that occurred from the beginning to 2021 have been used in this study. Flood return periods were obtained in the study stations in different statistical distributions using Hyfa software. Finally, Arc GIS software (version 10.3) was used to zone floods in Mazandaran province. Findings: Based on the results, about 1013 square kilometers of the province's surface accounting for 4.25% of its total area is located in the boundaries of large floods that have a return period of 50 to 100 years. Moreover, due to the high altitude, rainy-snowy events, and the significant amount of precipitation in Sarab (Dali Chai and Lar basins) and Payab, Haraz basin has a significant runoff rate discharge so that about 500 to 600 liters of water flow from this basin annually per square meter. Conclusion: According to the obtained results, strategies have been proposed to increase resilience against flood risk using different methods. سیل خیزی, دوره بازگشت, مدیریت بحران, استان مازندران Flood, Return period, Crisis management, Mazandaran province 64 75 http://jorar.ir/browse.php?a_code=A-10-756-3&slc_lang=fa&sid=1 Aliasghar Hodaei 100319475328460012231 100319475328460012231 No Assistant Professor, Department of Rescue and Relief, Iran Helal Applied Science Higher Education Institute, Tehran, Iran Vahid Feizi 100319475328460012232 100319475328460012232 Yes Department of Climatology, University of Tehran, Tehran, Iran Mehdi Najafi 100319475328460012233 100319475328460012233 No Assistant Professor, Department of Rescue and Relief, Iran Helal Applied Science Higher Education Institute, Tehran, Iran Maryam Mollashahi 100319475328460012234 100319475328460012234 No Assistant Professor., Department of Forestry in Arid regions, Faculty of Desert Studies, Semnan University, Semnan, Iran